Εμβολιασμός στην εγκυμοσύνη: γρίπη, COVID-19 και RSV

Ο εμβολιασμός στην εγκυμοσύνη αποτελεί σημαντικό μέρος της προγεννητικής φροντίδας, ιδιαίτερα πριν και κατά τη διάρκεια της περιόδου των αναπνευστικών λοιμώξεων. Η εγκυμοσύνη μεταβάλλει τη λειτουργία του ανοσοποιητικού και του καρδιαγγειακού συστήματος, με αποτέλεσμα ορισμένες λοιμώξεις να μπορεί να εξελιχθούν βαρύτερα. Παράλληλα, τα αντισώματα που περνούν μέσω του πλακούντα μπορούν να προσφέρουν στο μωρό προστασία τους πρώτους μήνες της ζωής του.

Γρίπη: εμβόλιο σε κάθε τρίμηνο

Οι διεθνείς οδηγίες συστήνουν το αδρανοποιημένο αντιγριπικό εμβόλιο σε οποιοδήποτε τρίμηνο, όταν είναι διαθέσιμο και ενδείκνυται εποχικά. Η γρίπη στην εγκυμοσύνη συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο νοσηλείας και επιπλοκών, όπως πνευμονία, ενώ ο πυρετός και η αφυδάτωση μπορεί να επιβαρύνουν τη μητέρα. Το εμβόλιο δεν περιέχει ζωντανό ιό και δεν προκαλεί γρίπη. Εκτός από τη μητέρα, η ανοσοποίηση μπορεί να μειώσει τις πιθανότητες να νοσήσει σοβαρά το νεογνό πριν αποκτήσει τη δυνατότητα να εμβολιαστεί.

COVID-19: η απόφαση βασίζεται στις τρέχουσες συστάσεις

Οι συστάσεις για τα επικαιροποιημένα εμβόλια COVID-19 αλλάζουν ανάλογα με την κυκλοφορία των παραλλαγών, την ηλικία κύησης, το ατομικό ιστορικό και την εθνική πολιτική. Τα διαθέσιμα δεδομένα από εκατομμύρια εγκυμοσύνες δεν δείχνουν αυξημένο κίνδυνο συγγενών ανωμαλιών από τα mRNA εμβόλια. Αντίθετα, η λοίμωξη κατά την εγκυμοσύνη έχει συσχετιστεί με μεγαλύτερη πιθανότητα σοβαρής νόσησης, πρόωρου τοκετού και ανάγκης για νοσηλεία. Η έγκυος χρειάζεται εξατομικευμένη ενημέρωση από τον/την μαιευτήρα και έλεγχο του ισχύοντος εθνικού προγράμματος, επειδή η προηγούμενη νόσηση ή δόση μπορεί να επηρεάζει το μεσοδιάστημα.

RSV: προστασία του βρέφους πριν από τη γέννηση

Ο αναπνευστικός συγκυτιακός ιός, γνωστός ως RSV, προκαλεί συνήθως ήπια συμπτώματα στους ενήλικες, αλλά μπορεί να οδηγήσει σε βρογχιολίτιδα ή νοσηλεία στα βρέφη. Σε χώρες όπου έχει εγκριθεί και ενταχθεί στο πρόγραμμα, το εμβόλιο RSV για την εγκυμοσύνη χορηγείται σε συγκεκριμένο παράθυρο του τρίτου τριμήνου, ώστε να προλάβει να δημιουργηθεί και να μεταφερθεί στο έμβρυο προστατευτική ανοσία. Η ακριβής περίοδος, η διαθεσιμότητα και η επιλογή μεταξύ εμβολιασμού της μητέρας και προληπτικού μονοκλωνικού αντισώματος για το βρέφος καθορίζονται από τις εθνικές οδηγίες και τον παιδίατρο.

Τι να συζητήσετε με τον γιατρό

Πριν από οποιονδήποτε εμβολιασμό, είναι χρήσιμο να αναφέρετε την εβδομάδα κύησης, προηγούμενες δόσεις, αλλεργίες, πυρετό ή οξεία νόσο και τυχόν ανοσοκαταστολή. Τα συνήθη ανεπιθύμητα είναι παροδικός πόνος στο χέρι, κόπωση ή χαμηλός πυρετός. Σοβαρή αλλεργική αντίδραση είναι σπάνια, αλλά χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση αν εμφανιστούν δύσπνοια, πρήξιμο στο πρόσωπο ή γενικευμένο εξάνθημα. Δεν πρέπει να διακόπτεται κανένα φάρμακο ούτε να αναβάλλεται εμβόλιο με βάση αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα.

Ο προγραμματισμός έχει αξία: ένα ραντεβού με τον/την μαιευτήρα, τον προσωπικό γιατρό ή το φαρμακείο μπορεί να ξεκαθαρίσει ποια εμβόλια είναι διαθέσιμα και κατάλληλα τώρα. Οι έγκυες δεν χρειάζεται να επιλέξουν ανάμεσα στην προστασία τους και την προστασία του μωρού· στις περισσότερες περιπτώσεις, η σωστά αξιολογημένη ανοσοποίηση υπηρετεί και τους δύο στόχους.

Μύθοι και πρακτικές λεπτομέρειες

Η εγκυμοσύνη από μόνη της δεν αποτελεί λόγο να αποφεύγεται το αντιγριπικό εμβόλιο ή το επικαιροποιημένο εμβόλιο COVID-19, όταν αυτά περιλαμβάνονται στις συστάσεις. Επίσης, δεν χρειάζεται να περιμένει κανείς να εμφανιστούν κρούσματα στην οικογένεια. Η προστασία πριν από την κορύφωση της κυκλοφορίας των ιών είναι συνήθως πιο χρήσιμη, επειδή η ανοσολογική απάντηση χρειάζεται χρόνο. Αν μια έγκυος έχει χάσει το ιδανικό χρονικό παράθυρο, αξίζει και πάλι να μιλήσει με γιατρό, αντί να θεωρήσει ότι η ευκαιρία χάθηκε.

Τα εμβόλια δεν αντικαθιστούν τα βασικά μέτρα πρόληψης. Το συχνό πλύσιμο χεριών, ο καλός αερισμός, η αποφυγή στενής επαφής με άτομα που έχουν πυρετό και η έγκαιρη επικοινωνία με γιατρό όταν εμφανιστούν συμπτώματα παραμένουν χρήσιμα. Σε περίπτωση υψηλού πυρετού, δυσκολίας στην αναπνοή, μειωμένων κινήσεων του εμβρύου ή έντονης αδυναμίας, απαιτείται άμεση ιατρική αξιολόγηση. Η αντιική θεραπεία, όταν ενδείκνυται, δεν πρέπει να καθυστερεί επειδή υπάρχει εγκυμοσύνη· ο γιατρός σταθμίζει το όφελος και την ασφάλεια.

Η ενημέρωση πρέπει να είναι εξατομικευμένη και να λαμβάνει υπόψη το ιστορικό αλλεργιών, προηγούμενες αντιδράσεις, την εβδομάδα κύησης και τα εμβόλια που έχουν ήδη γίνει. Οι επίσημες οδηγίες ανανεώνονται, επομένως οι ημερομηνίες και τα διαθέσιμα σκευάσματα δεν είναι ίδια σε όλες τις χώρες ή σε κάθε περίοδο. Η αξιόπιστη συζήτηση με επαγγελματία υγείας είναι ασφαλέστερη από γενικές συμβουλές στο διαδίκτυο.