Για πολλούς ανθρώπους, ο καφές είναι η πρώτη καθημερινή συνήθεια. Το ερώτημα αν κάνει καλό ή κακό στην καρδιά, όμως, δεν απαντιέται με ένα απλό «ναι» ή «όχι». Μελέτες του 2025 έδωσαν νέα στοιχεία για την κατανάλωση καφέ και την ώρα της ημέρας, αλλά χρειάζεται προσοχή στην ερμηνεία τους. Τα ευρήματα είναι ενδιαφέροντα, όχι άδεια για απεριόριστη καφεΐνη ούτε λόγος να αρχίσει κάποιος να πίνει καφέ αν δεν του ταιριάζει.
Τι έδειξε η νεότερη τυχαιοποιημένη δοκιμή
Η μελέτη DECAF, που δημοσιεύθηκε στο JAMA, εξέτασε 200 ανθρώπους με επίμονη κολπική μαρμαρυγή μετά από καρδιοανάταξη. Οι συμμετέχοντες κατανεμήθηκαν είτε σε ομάδα που έπινε καφέ με καφεΐνη είτε σε ομάδα που απέφευγε τον καφέ και την καφεΐνη για έξι μήνες. Η υποτροπή κολπικής μαρμαρυγής ή πτερυγισμού καταγράφηκε στο 47% της ομάδας του καφέ, έναντι 64% της ομάδας αποχής.
Το αποτέλεσμα είναι αξιοσημείωτο επειδή προέρχεται από τυχαιοποιημένη μελέτη, η οποία μειώνει ορισμένες συστηματικές διαφορές ανάμεσα στις ομάδες. Ωστόσο, δεν αποδεικνύει ότι ο καφές προστατεύει κάθε καρδιά. Η δοκιμή ήταν σχετικά μικρή, δεν ήταν «τυφλή» και αφορούσε ανθρώπους με συγκεκριμένο ιστορικό αρρυθμίας, οι οποίοι ήδη μπορούσαν να καταναλώνουν καφέ. Δεν πρέπει να μετατρέπουμε ένα εύρημα σε εξατομικευμένη ιατρική οδηγία.
Η ώρα μπορεί να έχει σημασία
Μια διαφορετική μελέτη στο European Heart Journal ανέλυσε δεδομένα περίπου 40.000 ενηλίκων στις Ηνωμένες Πολιτείες. Σε σύγκριση με όσους δεν έπιναν καφέ, οι άνθρωποι που κατανάλωναν καφέ κυρίως το πρωί εμφάνιζαν χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακά αίτια και χαμηλότερη συνολική θνησιμότητα. Η συσχέτιση ήταν ισχυρότερη όταν η κατανάλωση περιοριζόταν στις πρωινές ώρες.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το ρολόι είναι από μόνο του θεραπεία. Η μελέτη ήταν παρατηρησιακή: οι ερευνητές παρακολούθησαν συνήθειες και εκβάσεις, χωρίς να αναθέσουν τυχαία στους ανθρώπους συγκεκριμένη ποσότητα και ώρα καφέ. Οι πρωινοί καταναλωτές μπορεί να διαφέρουν από τους άλλους σε ύπνο, εργασία, διατροφή, κάπνισμα, κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες ή συνολική ποσότητα καφεΐνης. Η μελέτη δείχνει μια σχέση που αξίζει περαιτέρω έρευνα, όχι απόδειξη αιτίας.
Γιατί να εξετάζεται το πρωί;
Μία πιθανή εξήγηση είναι ότι η κατανάλωση αργά μέσα στην ημέρα επηρεάζει τον ύπνο. Η καφεΐνη μπορεί να παραμένει στον οργανισμό για αρκετές ώρες και, σε ευαίσθητους ανθρώπους, να καθυστερεί τον ύπνο ή να μειώνει την ποιότητά του. Ο ανεπαρκής ύπνος συνδέεται με υψηλότερη πίεση, μεταβολικές διαταραχές και δυσμενέστερη καρδιαγγειακή υγεία. Αυτό είναι βιολογικά plausible, αλλά η συγκεκριμένη μελέτη δεν αποδεικνύει ότι ο ύπνος εξηγεί ολόκληρη τη διαφορά.
Παράλληλα, ο καφές περιέχει πολυφαινόλες και άλλα συστατικά, ενώ η επίδρασή του στην πίεση και στους παλμούς διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο. Η ανοχή στην καφεΐνη, ο τρόπος παρασκευής, η προσθήκη ζάχαρης ή σιροπιών και το συνολικό διατροφικό μοτίβο έχουν πρακτική σημασία. Ένας σκέτος καφές δεν είναι διατροφικά ισοδύναμος με ένα μεγάλο ρόφημα γεμάτο ζάχαρη και θερμίδες.
Πόσος καφές είναι λογικός;
Για τους περισσότερους υγιείς ενήλικες, η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ αναφέρει ότι έως περίπου 400 mg καφεΐνης την ημέρα συνήθως δεν συνδέονται με επικίνδυνες αρνητικές επιδράσεις. Η ποσότητα σε ένα φλιτζάνι διαφέρει σημαντικά ανάλογα με το είδος, το μέγεθος και την παρασκευή. Το όριο δεν είναι στόχος και δεν ισχύει με τον ίδιο τρόπο για όλους.
Άτομα με έντονη αϋπνία, ταχυκαρδίες, ανεξέλεγκτη υπέρταση, εγκυμοσύνη ή αυξημένη ευαισθησία στην καφεΐνη χρειάζεται να συζητούν την ποσότητα με επαγγελματία υγείας. Όποιος παρατηρεί αίσθημα παλμών, τρέμουλο, άγχος, γαστρεντερική ενόχληση ή διαταραχή ύπνου μπορεί να δοκιμάσει μικρότερη ποσότητα και νωρίτερη κατανάλωση, χωρίς να αλλάξει φάρμακα ή θεραπεία μόνος του.
Το πρακτικό συμπέρασμα
Τα νεότερα δεδομένα δεν υποστηρίζουν την ιδέα ότι ο καφές είναι «φάρμακο», αλλά ούτε και ότι πρέπει να αποφεύγεται από όλους για την προστασία της καρδιάς. Για έναν άνθρωπο που τον απολαμβάνει και τον ανέχεται, ο πρωινός καφές σε μέτρια ποσότητα μπορεί να εντάσσεται σε μια ισορροπημένη διατροφή. Προτεραιότητα παραμένουν η ρύθμιση της πίεσης, η διακοπή καπνίσματος, η κίνηση, ο επαρκής ύπνος και η συνολική ποιότητα των τροφίμων.
Αν υπάρχει γνωστή αρρυθμία ή άλλο καρδιαγγειακό πρόβλημα, η απόφαση για καφεΐνη πρέπει να εξατομικεύεται. Η καλύτερη ερώτηση δεν είναι «είναι ο καφές καλός ή κακός;», αλλά «ποια ποσότητα, ποια ώρα και ποια μορφή ταιριάζουν στη δική μου υγεία και στον ύπνο μου;». Οι μελέτες του 2025 προσθέτουν χρήσιμες ενδείξεις, όμως η τεκμηριωμένη σύσταση χρειάζεται να συνδυάζεται με το ατομικό ιστορικό.
Πηγές
- DECAF trial, JAMA, 2025.
- Morning coffee drinking and mortality, European Heart Journal, 2025.
- FDA: Spilling the Beans—How Much Caffeine is Too Much?.

