Γιατί ο διαβήτης επηρεάζει το στόμα
Η σχέση ανάμεσα στον διαβήτη και την υγεία των ούλων δεν είναι μονόδρομος. Τα άτομα με διαβήτη έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν ουλίτιδα και περιοδοντίτιδα, ιδιαίτερα όταν το σάκχαρο παραμένει για μεγάλο διάστημα αρρύθμιστο. Η αυξημένη γλυκόζη στο αίμα και στο σάλιο μπορεί να ευνοεί την ανάπτυξη μικροβίων, ενώ οι αλλαγές στην άμυνα του οργανισμού δυσκολεύουν τον έλεγχο της φλεγμονής.
Η περιοδοντίτιδα είναι χρόνια φλεγμονή των ιστών που στηρίζουν τα δόντια. Αν δεν αντιμετωπιστεί, μπορεί να προκαλέσει απώλεια οστού και δοντιών. Η Αμερικανική Διαβητολογική Εταιρεία αναγνωρίζει την περιοδοντική νόσο ως συχνότερη επιπλοκή στον διαβήτη, ενώ η Διεθνής Ομοσπονδία Διαβήτη τονίζει ότι η στοματική υγεία πρέπει να αποτελεί μέρος της συνολικής φροντίδας.
Η πρόληψη έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή η φλεγμονή μπορεί να παραμένει «σιωπηλή» για μήνες. Ένας άνθρωπος μπορεί να θεωρεί ότι έχει απλώς ευαίσθητα ούλα, ενώ στην πραγματικότητα χρειάζεται επαγγελματικό καθαρισμό ή περιοδοντική αξιολόγηση. Η έγκαιρη διάγνωση επιτρέπει πιο συντηρητική θεραπεία και βοηθά να διατηρηθούν τα φυσικά δόντια. Για αυτό, ο οδοντίατρος πρέπει να γνωρίζει αν υπάρχει διαβήτης, πόσο καλά ρυθμίζεται και ποια φάρμακα λαμβάνονται σήμερα.
Τα σημάδια που δεν πρέπει να αγνοούμε
Αίμα στο βούρτσισμα ή στο νήμα δεν θεωρείται φυσιολογικό. Άλλα πιθανά σημάδια είναι τα πρησμένα ή ευαίσθητα ούλα, η επίμονη κακοσμία, η υποχώρηση των ούλων, η κινητικότητα κάποιου δοντιού και η αλλαγή στον τρόπο που «κουμπώνουν» τα δόντια. Η ξηροστομία, που μπορεί να σχετίζεται με τον διαβήτη ή με φάρμακα, αυξάνει επίσης τον κίνδυνο τερηδόνας και ερεθισμών.
Η απουσία πόνου δεν αποκλείει το πρόβλημα. Η περιοδοντίτιδα συχνά εξελίσσεται αργά και μπορεί να εντοπιστεί μόνο σε οδοντιατρικό έλεγχο, με μέτρηση των θυλάκων και, όταν χρειάζεται, ακτινογραφία. Επικοινωνία με οδοντίατρο χρειάζεται άμεσα σε έντονο πρήξιμο, πύον, πυρετό ή δυσκολία στο άνοιγμα του στόματος.
Η αμφίδρομη σχέση με το σάκχαρο
Η χρόνια φλεγμονή των ούλων μπορεί να δυσκολεύει τον γλυκαιμικό έλεγχο, επειδή επηρεάζει την ευαισθησία στην ινσουλίνη και προσθέτει φλεγμονώδες φορτίο στον οργανισμό. Αυτό δεν σημαίνει ότι η περιοδοντίτιδα είναι η μοναδική αιτία υψηλής γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης ούτε ότι μια οδοντιατρική θεραπεία αντικαθιστά την αγωγή για τον διαβήτη. Σημαίνει, όμως, ότι η στοματική φροντίδα μπορεί να συμβάλει σε μια πιο ολοκληρωμένη αντιμετώπιση.
Μετα-ανάλυση στο Cochrane Library έχει βρει ενδείξεις ότι η θεραπεία της περιοδοντίτιδας μπορεί να βελτιώσει modestly τον γλυκαιμικό έλεγχο σε άτομα με διαβήτη τύπου 2, αν και η ποιότητα των δεδομένων και το μέγεθος του οφέλους χρειάζονται προσεκτική ερμηνεία. Η συνεργασία οδοντιάτρου και γιατρού παραμένει σημαντικότερη από τις υπερβολικές υποσχέσεις.
Τι βοηθά στην πράξη
Βουρτσίζετε τα δόντια δύο φορές την ημέρα, για περίπου δύο λεπτά, με φθοριούχο οδοντόκρεμα. Καθαρίζετε καθημερινά τα μεσοδόντια διαστήματα με νήμα ή μεσοδόντια βουρτσάκια, ανάλογα με τις οδηγίες του οδοντιάτρου. Μην διακόπτετε το βούρτσισμα επειδή βλέπετε λίγο αίμα· το αίμα είναι λόγος για έλεγχο και βελτίωση της τεχνικής, όχι για εγκατάλειψη της υγιεινής.
Περιορίστε το συχνό «τσιμπολόγημα» ζάχαρης, προτιμήστε νερό και αποφύγετε το κάπνισμα. Αν έχετε ξηροστομία, συζητήστε με τον γιατρό ή τον οδοντίατρο για λύσεις που είναι κατάλληλες για εσάς, όπως προϊόντα χωρίς ζάχαρη. Ο έλεγχος του διαβήτη σύμφωνα με το προσωπικό θεραπευτικό πλάνο προστατεύει όχι μόνο τα ούλα αλλά και τα αγγεία, τα νεύρα και τα νεφρά.
Πότε χρειάζεται προληπτικός έλεγχος
Μην περιμένετε να εμφανιστεί πόνος για να κλείσετε ραντεβού. Ο οδοντίατρος μπορεί να προτείνει συχνότερους ελέγχους όταν υπάρχει διαβήτης, ιστορικό περιοδοντίτιδας, κάπνισμα ή δυσκολία στον γλυκαιμικό έλεγχο. Πριν από μια επεμβατική πράξη, ενημερώστε για όλα τα φάρμακα και τις θεραπείες σας· μην αλλάζετε μόνοι σας ινσουλίνη ή άλλα αντιδιαβητικά.
Η φροντίδα των ούλων δεν είναι μια ξεχωριστή «πολυτέλεια». Είναι πρακτικό κομμάτι της πρόληψης και της καθημερινής διαχείρισης του διαβήτη. Με σταθερή στοματική υγιεινή, τακτικό έλεγχο και καλή επικοινωνία με την ομάδα υγείας, πολλά προβλήματα μπορούν να εντοπιστούν νωρίς και να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά.
